Odda w Norwegii: co robić w mieście pod Trolltungą i nad Sørfjorden
Odda to miasto, w którym nocujesz przed Trolltungą i do którego wracasz po wędrówce. Leży u końca Sørfjorden, długiej południowej odnogi Hardangerfjordu, po obu stronach rzeki Opo, która płynie z jeziora Sandvinvatnet (pisanego też Sandvinsvatnet) do fiordu. Store norske leksikon, norweska encyklopedia narodowa, podaje dla 2025 roku 4750 mieszkańców, co czyni Oddę największą miejscowością regionu Hardanger i ośrodkiem administracyjnym gminy Ullensvang. Tyssedal, gdzie zaczyna się droga na początek szlaku, leży 6 km na północ, przy drodze Rv13.
Odda to raczej miasto robocze niż kurort. Pod koniec XIX wieku była słynnym celem turystycznym, przez większą część XX wieku miastem hutniczym, a dziś najciekawsza jest właśnie jej przemysłowa przeszłość. Ten poradnik omawia samo miasto, muzeum hydroenergetyki w Tyssedal, spacery i punkty widokowe, zakupy przed wędrówką, pomysły na deszczowy dzień oraz krótkie wypady do wodospadu Låtefoss, pod lodowiec Buarbreen i do sadów Lofthus. W wyborze hotelu pomoże ci nasz artykuł o noclegach w pobliżu Trolltungi, a dojazd i autobusy opisuje poradnik o dojeździe na Trolltungę.
Odda w skrócie
- Gdzie: u końca Sørfjorden, w gminie Ullensvang, w okręgu Vestland.
- Wielkość: w 2025 roku 4750 mieszkańców na 3 km², największa miejscowość regionu Hardanger.
- Na Trolltungę: około 30 minut samochodem na początek szlaku w Skjeggedal albo letnim autobusem wahadłowym, który w 2026 roku kursował od 15 maja do 27 września.
- Informacja turystyczna: w terminalu Odda, Smelteverket 33, czynna od poniedziałku do piątku w godzinach 10:00–15:00, w weekendy zamknięta.
Gdzie leży Odda
Odda leży tam, gdzie kończy się Sørfjorden. U końca fiordu rzeka Opo łączy go z Sandvinvatnet, jeziorem tuż nad miastem, a za jeziorem dolina Odda ciągnie się dalej na południe — dolina znana z licznych wodospadów i wysokich szczytów. Na zachodzie leży Folgefonna, której jęzory lodowcowe Buarbreen schodzą tuż na zachód od miasta.
Miasto jest ośrodkiem handlu i usług dla wewnętrznego Hardangeru i ważnym węzłem komunikacyjnym, dlatego właśnie stąd odjeżdżają autobusy i wahadłowiec na Trolltungę. Prawa miejskie ma od 2004 roku. Do 2020 roku była osobną gminą; w tym roku połączyła się z gminami Jondal i Ullensvang, tworząc nową gminę Ullensvang z ośrodkiem w Oddzie.
Dla turysty oznacza to, że sklepy i autobus wahadłowy są w Oddzie, szlak zaczyna się w górze doliny za Tyssedal, a wodospady i lodowiec leżą kawałek drogi na południe i na zachód.
Od kurortu turystycznego do miasta hutniczego
Historia Oddy ma dwie połowy. Według Store norske leksikon turystyka zaczęła się tu pod koniec XIX wieku, kiedy Odda należała do najważniejszych celów turystycznych w Norwegii. Krajobraz wokół jeziora był sławny: pejzaż z Orszaku weselnego na Hardangerfjordzie, obrazu Adolpha Tidemanda i Hansa Gudego z 1848 roku, namalowano podobno z wrażeń znad Sandvinvatnet koło Oddy i znad Lustrafjorden. W Oddzie urodził się fotograf Knud Knudsen, jeden z pierwszych zawodowych fotografów w Norwegii.
Potem przyszła energia. Kraftmuseet streszcza to, co stało się dalej: Odda i Tyssedal z ważnego kurortu turystycznego stały się obszarem pionierskiej hydroenergetyki i przemysłowej ekspansji. Budowę elektrowni w Tyssedal rozpoczęto we wrześniu 1906 roku, a w maju 1908 roku zaczęła ona dostarczać prąd do huty w Oddzie. W tym samym roku brytyjska spółka Alby United Carbide Factories rozpoczęła produkcję karbidu, a w chwili uruchomienia fabryka była największą wytwórnią karbidu na świecie. W 1909 roku North Western Cyanamide Company zaczęła na tym samym terenie produkować nawóz, cyjanamid wapnia. Zakłady ukształtowały miasto: Store norske leksikon nazywa ich budowę decydującą dla rozwoju Oddy, a turystyka podupadła; liczba odwiedzających znów zaczęła rosnąć dopiero od lat 70.
Przemysł miał też ciężkie lata. Po pierwszej wojnie światowej obie spółki wstrzymały pracę w 1921 roku i około 1000 robotników straciło zatrudnienie; produkcję wznowiono w 1924 roku pod nazwą Odda Smelteverk. Ten filar miejscowej gospodarki zamknięto w 2003 roku. W 2009 roku dziedzictwo przemysłowe Oddy i Tyssedal trafiło na norweską listę informacyjną kandydatów do wpisu na Listę światowego dziedzictwa UNESCO, razem z Rjukan–Notodden, które wpisano na Listę w 2015 roku. Szlak na Trolltungę prowadzi przez tę samą historię: obok zapory w Skjeggedal, starej kolejki linowo-terenowej na Mågelitopp i suchego koryta wodospadu, który zabrały elektrownie. Nasz artykuł o Trolltundze i jej historii opowiada tę część szczegółowo.
Odda dziś: przemysł, książki i teren dawnej huty
Odda wciąż jest miastem przemysłowym. Jej największą firmą przemysłową jest Boliden Odda, która produkuje cynk w Eitrheimsneset, na północno-zachodnim krańcu miasta, choć dziś administracja publiczna i usługi kształtują miasto w równym stopniu co przemysł.
Po zamknięciu huty część luki wypełniła kultura. Odda gości Litteratursymposiet, festiwal literacki, a znaczna część tej literackiej działalności ma siedzibę w Sentralbadet Litteraturhus, domu literatury na terenie dawnej huty. W mieście urodziło się kilku norweskich pisarzy.
Na terenie huty znajdziesz też biuro informacji turystycznej, które przeniosło się do terminalu Odda, pod adres Smelteverket 33. Jest czynne od poniedziałku do piątku w godzinach 10:00–15:00, a w weekendy zamknięte, więc pytania zadawaj w dzień powszedni i sprawdź godziny otwarcia, zanim na nich oprzesz plany. Tu również kontaktujesz się w sprawie wycieczek z przewodnikiem po lodowcu Buarbreen.
Tyssedal i Kraftmuseet
Tyssedal, wieś u ujścia rzeki Tysso, 6 km na północ od Oddy, liczyła w 2025 roku 596 mieszkańców. To tu odbija droga na Trolltungę i tu stoi muzeum, które tłumaczy ten krajobraz.
Kraftmuseet, Norweskie Muzeum Hydroenergetyki i Przemysłu, mieści się w starej elektrowni Tysso I, która działała od 1908 do 1989 roku, a w 2000 roku została objęta ochroną jako zabytek techniki i przemysłu. Była to pierwsza elektrownia wysokociśnieniowa w Europie Północnej, ze spadem 400 metrów. W 2000 roku odsłonięto tu narodowy pomnik hydroenergetyki, Elektrę. Store norske leksikon opisuje muzeum jako chronioną elektrownię, która przez cały rok łączy historię hydroenergetyki z koncertami, wystawami i zajęciami dla rodzin.
Praktyczne informacje ze strony muzeum i z jego wpisu w Visit Norway:
- Gdzie: na nabrzeżu w dolnej części Tyssedal. Parking dla zwiedzających jest bezpłatny, około 150 metrów od starej elektrowni, w której mieści się recepcja.
- Autobusem: linią 990 lub 995 z dworca autobusowego w Oddzie na dworzec autobusowy w Tyssedal, a potem 5 minut pieszo w dół do muzeum.
- Ceny: 125 NOK dla dorosłych i 70 NOK dla studentów; dzieci poniżej 16 lat wchodzą bezpłatnie.
- Godziny otwarcia: według wpisu w Visit Norway codziennie 10:00–17:00 od 23 maja do 30 sierpnia, a przez resztę roku od wtorku do piątku 10:00–15:00. Własne strony muzeum podają różne godziny zamknięcia poza sezonem, więc sprawdź je przed wizytą.
- Latem: zwiedzanie z przewodnikiem zaczyna się o 11:00, 13:00 i 15:00, od projekcji filmu Przemysłowa przygoda. Na własną rękę obejrzysz halę turbin i sterownię, a dzieci rozwiązują quiz przy turbinach.
Dla aktywniejszych: muzeum współtworzy z Trolltunga Active via ferratę w Tyssedal, wspinaczkę z przewodnikiem wzdłuż starych rurociągów, ze sprzętem asekuracyjnym na miejscu. Muzeum prowadzi też KraftLaben, centrum nauki w Oddzie, gdzie dzieci robią doświadczenia przy prawdziwych stołach laboratoryjnych ze starej huty; wstęp kosztuje 60 NOK za jedną osobę lub 180 NOK za rodzinę. Wracając do Tyssedal: Tyssedal Hotel, secesyjny budynek z 1912 roku wzniesiony dla firmy energetycznej, ma kolekcję oryginalnej sztuki, jest otwarty cały rok i słynie z kuchni.
Spacery i punkty widokowe
Żeby zobaczyć Oddę z góry, nie trzeba wspinać się cały dzień. Trzy trasy obejmują cały wachlarz trudności:
- Lilletopp, Tyssedal. Trasa wytyczona przez Kraftmuseet nad Tyssedal jest stroma, ale bezpieczna i odpowiednia dla każdego wieku; wejście na szczyt zajmuje 40–50 minut, a z góry widać fiord i lodowiec Folgefonna. Jest dostępna cały rok. Z parkingu P1 przy Tyssohallen idziesz 1 kilometr płatną drogą, a potem ścieżką w górę zbocza; bilet do muzeum daje 3 godziny bezpłatnego parkowania. To dobra rozgrzewka na dzień przed Trolltungą.
- Góra Rossnos. Trasa na poważnie: wejście na szczyt z widokiem na Oddę, lodowiec Folgefonna i fiord. Jedź drogą 13 w kierunku Tyssedal; 300 metrów za mostem na Opo skręć w pierwszą w prawo, potem w pierwszą w lewo, w górę Freimsvegen; szlak zaczyna się na końcu drogi. Zaparkuj w centrum Oddy. Visit Hardangerfjord podaje 4 km w jedną stronę, 1200 metrów łącznego podejścia i około 6 godzin marszu, w sezonie od czerwca do października. Do Freimsstølen jest bardzo stromo, a po drodze są strome urwiska. W dzień odpoczynku między wędrówkami odpoczynkiem to nie będzie.
- Dolina Buer. Marsz 3 km w jedną stronę w górę doliny polodowcowej w stronę Buarbreen, opisany niżej.
Nad samym jeziorem Trolltunga Camping przy Sandvinvatnet ma nowy pomost do kąpieli i wypożycza kanadyjki oraz deski SUP — to najłagodniejszy sposób na słoneczne popołudnie po długiej wędrówce.
Jedzenie, sklepy i sprzęt przed wędrówką
Odda to miejsce na zakupy. Jest ośrodkiem handlu i usług dla wewnętrznej części fiordu, a według wpisu Visit Hardangerfjord o Hardanger Hotel, w centrum, z hotelu dojdziesz pieszo do dworca autobusowego, sklepów i restauracji. Trolltunga AS dodaje, że w Oddzie jest kilka sklepów sportowych — przydadzą się, jeśli twoje buty, ubrania przeciwdeszczowe lub czołówka nie nadają się w góry.
Co kupić, zależy od wędrówki, ale firma zarządzająca szlakiem radzi jeść na szlaku mniej więcej co dwie godziny, więc pakuj się na cały dzień. Visit Norway proponuje na jednodniową wędrówkę plecak 30-litrowy. Butelki z wodą napełnisz na parkingu P2 w Skjeggedal, ale całe jedzenie przywieź z miasta.
Kilka innych spraw łatwiej załatwić w Oddzie niż na początku szlaku:
- Wypożyczenie sprzętu. Kurtki i spodnie przeciwdeszczowe, buty trekkingowe i plecaki wypożyczysz w Trolltunga Active, w jej bazie w Skjeggedal.
- Ładowanie. Na parkingach nie ma ładowarek do samochodów elektrycznych, więc naładuj auto w Oddzie.
- Taksówki. Odda Taxi przyjmuje zamówienia od 6:00 do północy, a kurs o 5:00 trzeba zamówić dzień wcześniej.
- Kolacja. Trolltunga Hotel, mieszczący się w willi z 1928 roku w Oddzie, ma restaurację z kartą opartą na lokalnych produktach, a Tyssedal Hotel słynie z kuchni.
Jedzenie na wędrówkę kup poprzedniego wieczoru. Według rozkładu na 2026 rok pierwszy poranny autobus wahadłowy docierał na P2 Skjeggedal o 06:15, co nie zostawia czasu na zakupy rano.
Na deszczowy dzień
W Oddzie dużo pada, a zasada Trolltunga AS brzmi: nigdy nie wyruszaj na szlak przy silnym wietrze, ulewnym deszczu ani we mgle. Właśnie dlatego Visit Norway zaleca zarezerwować na pobyt w okolicy co najmniej dwa dni. Szansa, że spędzisz dzień w Oddzie, czekając na pogodę, jest więc duża. Co wtedy robić:
- Kraftmuseet. Oczywisty wybór pod dachem: stara elektrownia, film i historia doliny, kawałek autobusem na północ, w Tyssedal.
- KraftLaben. Centrum nauki w Oddzie, jeśli podróżujesz z dziećmi.
- Låtefoss. Wodospad stoi tuż przy głównej drodze, więc nawet przy złej pogodzie to krótki postój.
- Długi obiad. Restauracje hotelowe w Oddzie i Tyssedal oraz kolekcja sztuki w Tyssedal Hotel.
- Przejażdżka wzdłuż fiordu. Jedź brzegiem Sørfjorden na północ, do sadów Lofthus.
Låtefoss i dolina Odda
Låtefossen to główna atrakcja doliny Odda, często nazywanej „doliną wodospadów”. To podwójny wodospad o łącznej wysokości około 165 metrów, tuż przy drodze krajowej nr 13, około 15 minut jazdy od Oddy. Woda zbiera się pod kamiennym mostem łukowym zbudowanym w latach 1857–1859, gdy turystów przywożono z Oddy powozami konnymi, by mogli obejrzeć wodospad, i poszerzonym w połowie lat 40. XX wieku.
Dwie praktyczne uwagi. Parking jest mały i w najpopularniejsze letnie dni mogą się do niego tworzyć kolejki, więc uważaj na ruch na wąskim moście. Około 50–60 metrów na południe od mostu stara szosa wspina się wschodnim zboczem doliny do punktu widokowego nad wodospadem i ruin dawnej kawiarni widokowej. Nasz artykuł o Låtefoss opisuje wodospad w całości.
Buer i lodowiec Buarbreen
Buarbreen to nazwa dwóch jęzorów lodowcowych po wschodniej stronie południowej, największej części Folgefonny, na zachód od Oddy. Kiedyś był to jeden jęzor; w miarę cofania się lodowca rozdzielił się na górny i dolny.
Trasa w jego stronę zaczyna się w dolinie Buer. Zjedź z drogi 13 tam, gdzie drogowskaz wskazuje Buer, i jedź do końca drogi, gdzie przy gospodarstwie parku narodowego w Buer jest parking, na który można wjechać także kamperem, za 185 NOK. Szlak liczy 3 km w jedną stronę, 600 metrów łącznego podejścia i łącznie 4 godziny marszu, a w przeciętnym roku sezon trwa od końca maja do października. Przez większość drogi prowadzi wzdłuż rzeki, miejscami po mostkach, a na niektórych podejściach są liny; ostatni odcinek biegnie stromym terenem i potrzebne są solidne buty trekkingowe. Z Trolltunga Camping do Buer jest 5 km.
Zasada na górze jest krótka: nie podchodź do lodowca. Lód jest w ciągłym ruchu, a zbliżanie się do niego może być bardzo niebezpieczne. Jeśli chcesz wejść na sam lód z przewodnikiem, skontaktuj się z informacją turystyczną w Oddzie. Nasz artykuł o Folgefonnie i Buarbreen mówi więcej o lodowcu i wycieczkach z przewodnikiem.
Lofthus i sady nad Sørfjorden
Na północ od Tyssedal wschodni brzeg Sørfjorden zamienia się w krainę owoców. Lofthus leży w największym rejonie sadowniczym Norwegii, a kwitnienie trwa mniej więcej od połowy maja do połowy czerwca. Wizytówką wsi jest Hotel Ullensvang na brzegu fiordu, z oryginalną chatką kompozytorską Edvarda Griega w ogrodzie. Fjord Tours przedstawia Lofthus jako świetny punkt wyjścia na wędrówki i podaje, że do początku szlaku na Trolltungę jest stąd około 30 minut samochodem. Nasz artykuł o Hardangerfjordzie omawia cały fiord, a artykuł o noclegach porównuje Lofthus jako bazę.
Jak dotrzeć do Oddy
Samochodem z Bergen do Oddy jedzie się około 3 godzin, z Haugesund 2,5 godziny, ze Stavanger 4 godziny, a z Oslo 6 godzin. Bez samochodu masz autobusy z Bergen i Voss, połączenia autobusowe z dworców kolejowych w obu tych miastach, kursującą cały rok szybką łódź z Bergen do Rosendal ze skomunikowanymi autobusami linii 760, a z Oslo ekspresowy autobus Haukeliekspressen z przesiadką w Seljestad. Nasz poradnik o dojeździe na Trolltungę podaje szczegóły i opisuje logistykę dojazdu na początek szlaku.
Jak zaplanować pobyt w Oddzie wokół wędrówki
Kształt pobytu wyznacza wędrówka. Z P2 Skjeggedal trasa tam i z powrotem liczy 27 km i zajmuje 8–12 godzin; z P3 Mågelitopp to 20 km i 7–10 godzin. Autobus wahadłowy z Oddy na P2 jedzie około 30 minut, a według rozkładu na 2026 rok autobusy powrotne do Oddy odjeżdżały z P2 o 13:15, 15:00, 16:30, 18:00 i 19:15. Wahadłowiec zatrzymuje się w pobliżu Hardanger Hotel, w centrum.
Rozsądny plan na trzy dni:
- Dzień pierwszy: przyjazd. Przyjedź samochodem lub autobusem z Bergen, przejdź się po mieście, zajrzyj do informacji turystycznej, jeśli to dzień powszedni, i kup jedzenie na wędrówkę.
- Dzień drugi: Trolltunga. Wczesny autobus do Skjeggedal albo wędrówka z przewodnikiem ze zbiórką na P2. Wieczorem powrót do Oddy na kolację.
- Dzień trzeci: odpoczynek lub rezerwa. Jeśli pogoda zepsuła dzień drugi, to dziś idziesz na szlak. Jeśli nie, odpocznij: Kraftmuseet i Lilletopp w Tyssedal, Låtefoss i dolina Buer albo przejażdżka na północ do Lofthus.
Jeśli wolisz nie organizować samodzielnie autobusów i godzin, jednodniowa wędrówka z przewodnikiem zdejmie z ciebie większość tych spraw; aktualne oferty znajdziesz na stronie wycieczek.
Najczęściej zadawane pytania
Jak daleko jest z Oddy na Trolltungę?
Tyssedal, gdzie odbija droga na początek szlaku, leży 6 km na północ od Oddy, przy drodze Rv13. Samochodem z Oddy do Skjeggedal, głównego początku szlaku, jedzie się około 30 minut, a latem tę samą trasę obsługuje autobus wahadłowy. Sama wędrówka liczy stamtąd 27 km tam i z powrotem.
Z czego słynie Odda?
Z przemysłowej przeszłości i z położenia. Pod koniec XIX wieku Odda była jednym z czołowych celów turystycznych Norwegii, a potem rozrosła się jako miasto hutnicze, zasilane przez elektrownię wodną w Tyssedal. Odda Smelteverk zamknięto w 2003 roku, a dziedzictwo przemysłowe Oddy i Tyssedal jest na norweskiej liście informacyjnej kandydatów do wpisu na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Co robić w Oddzie, gdy pada?
Odwiedź Kraftmuseet w Tyssedal, narodowe muzeum hydroenergetyki i przemysłu, albo jego centrum nauki KraftLaben w Oddzie. Låtefoss, przy głównej drodze na południe od miasta, to krótki postój przy każdej pogodzie.
Czy w pobliżu Oddy jest lodowiec?
Tak. Buarbreen, jęzor lodowca Folgefonna, leży na zachód od miasta. W jego stronę prowadzi doliną Buer szlak o długości 3 km w jedną stronę, ale do samego lodowca nie podchodź: wycieczki z przewodnikiem po lodowcu organizuje się przez informację turystyczną w Oddzie.
Gdzie jest informacja turystyczna w Oddzie?
W terminalu Odda, Smelteverket 33. Jest czynna od poniedziałku do piątku w godzinach 10:00–15:00, a w weekendy zamknięta; sprawdź godziny przed wizytą.
Jak dojechać z Bergen do Oddy?
Samochodem trwa to około 3 godzin. Komunikacją publiczną: autobusy z Bergen oraz kursująca cały rok szybka łódź z Bergen do Rosendal ze skomunikowanymi autobusami linii 760.