Co ubrać i spakować na Trolltungę: lista rzeczy warstwa po warstwie
Na Trolltungę załóż wełnę bezpośrednio na skórę, weź ocieplającą warstwę środkową oraz nieprzemakalną i wiatroodporną kurtkę i spodnie, a idź w solidnych butach trekkingowych. Spakuj dużo jedzenia (jedz mniej więcej co dwie godziny), na start co najmniej 1,5 litra wody, czołówkę, okulary przeciwsłoneczne i krem z wysokim filtrem, czapkę i rękawiczki, małą apteczkę i naładowany telefon. To wersja skrócona i obowiązuje w upalny lipcowy poranek tak samo jak we wrześniu: Trolltunga AS, należąca do gminy Ullensvang spółka, która zarządza szlakiem, ostrzega, że pogoda może się szybko zmienić nawet w słoneczne dni i że w górach zawsze jest zimniej niż na dole przy fiordzie.
Wersja dłuższa ma znaczenie, bo wędrówka jest długa. Z P2 Skjeggedal trasa tam i z powrotem liczy 27 km i zajmuje 8–12 godzin; z P3 Mågelitopp to 20 km i 7–10 godzin. Wszystko, co zabierzesz, niesiesz przez cały dzień, a tego, co zostawisz, w górach nie znajdziesz. Poniżej lista warstwa po warstwie, co się zmienia na początku i pod koniec sezonu, co zostawić w samochodzie i gdzie wypożyczyć to, czego nie masz.
Lista rzeczy w skrócie
| Rzecz | Po co | Uwagi |
|---|---|---|
| Wełniana warstwa bazowa | Grzeje, nawet gdy jest mokra od potu lub deszczu | Żadnej bawełny |
| Warstwa środkowa | Ciepło na postojach i na płaskowyżu | Wełniany sweter, polar lub kurtka syntetyczna |
| Nieprzemakalna, wiatroodporna kurtka | Wiatr i deszcz na odsłoniętym płaskowyżu | Według Trolltunga AS to konieczność |
| Nieprzemakalne spodnie wierzchnie | Deszcz i zimny wiatr | Niezbędne, jeśli prognoza zapowiada deszcz |
| Solidne buty trekkingowe | Skała, torfowisko, błoto i późny śnieg | Rozchodzone przed wyjazdem |
| Zapasowe skarpety | Mokre stopy to zimne stopy | Wełniane |
| Czapka i rękawiczki | Na płaskowyżu jest zimniej niż w dolinie | Nawet latem |
| Okulary, krem z filtrem, czapka z daszkiem | Słońce na śniegu i gołej skale | Wysoki filtr SPF |
| Jedzenie | Energia na długi dzień | Jedz mniej więcej co dwie godziny |
| Woda | Na start 1,5 litra | Uzupełniaj dopiero za Floren |
| Czołówka | Zejście to długa część dnia | Plus zapasowe baterie |
| Apteczka, telefon | Pomoc sobie i innym | 112 w nagłych wypadkach |
| Worek na śmieci | Wszystko wraca na dół | Łącznie ze zużytym papierem toaletowym |
Dlaczego to pogoda decyduje, co niesiesz
Większość wędrówki prowadzi przez wysoki płaskowyż. Gdy masz już za sobą strome podejścia, na wysokości około 900 metrów, szlak biegnie wysoko, otwartym i odsłoniętym terenem aż do skalnego występu na wysokości 1180 metrów. Nie ma tu drzew ani wioski, w której można się schronić. Trolltunga AS ujmuje to prosto: nigdy nie idź przy silnym wietrze, ulewnym deszczu ani we mgle i zawsze sprawdź prognozę przed startem.
Trolltunga Active, jedna z dwóch firm przewodnickich działających przy początku szlaku, opisuje, co to oznacza dla ubioru. Możesz zaczynać w letnich temperaturach w dolinie, a w górach dojść do dużych płatów śniegu. Temperatura potrafi zmylić, bo to wiatr w dużej mierze decyduje o tym, jak zimno się czujesz. W deszczowe dni niska temperatura i zimny wiatr utrudniają wędrówkę nawet latem, a w słoneczny dzień jesteś mocno wystawiony na słońce, więc musisz zaplanować wiele godzin w pełnym słońcu i stale pić. Ich zasada jest taka: przygotuj się na najgorsze warunki, ale nie przeładowuj plecaka, bo waga ma ogromne znaczenie dla oszczędzania energii.
Obraz miesiąc po miesiącu znajdziesz w poradniku o pogodzie na Trolltundze. Na tej stronie chodzi o jedno: dobra prognoza to nie powód, by zostawić kurtkę w samochodzie.
Warstwa bazowa: wełna, nie bawełna
Najwięcej pracy wykonuje warstwa przy skórze. Trolltunga AS poleca wełnę przez cały rok, z praktycznego powodu: wełna grzeje, gdy jest zimno, chłodzi w upale, a gdy zmokniesz, nadal utrzymuje ciepło. Na warstwę wewnętrzną radzi cienką, izolującą koszulkę, najlepiej wełnianą, bo wełna dobrze izoluje nawet mokra i przepocona.
Unikać trzeba bawełny. Trolltunga AS zauważa, że bawełna traci całą zdolność izolacji, gdy tylko zmoknie, a na podejściu takim jak Gryteskaret spocisz się bez względu na pogodę. Listy Trolltunga Active mówią to samo pogrubioną czcionką: nie zakładaj bawełny, bo mokra jest lodowato zimna. Bawełniany T-shirt przemoczony na szczycie pierwszego podejścia będzie cię wychładzał na każdym postoju przez resztę dnia.
- Góra: cienka koszulka z długim rękawem z merynosa lub innej wełny. Syntetyczne koszulki sportowe też szybko schną, ale wełna to pierwszy wybór organizatora.
- Nogi: szybkoschnące spodnie trekkingowe; na początku lub pod koniec sezonu pod spód wełniane legginsy.
- Skarpety: wełniane skarpety trekkingowe i zapasowa para w foliowej torebce.
Warstwa środkowa: ciepło na postoje
Warstwę środkową zakładasz, gdy się zatrzymujesz. Na płaskowyżu przerwa na lunch na wietrze wychładza cię w kilka minut, a kolejka do zdjęcia na występie może oznaczać 30–45 minut stania w miejscu w dzień powszedni w południe w szczycie sezonu.
Trolltunga AS wymienia możliwości: wełniany sweter, kurtka puchowa, polar lub kurtka PrimaLoft. Dodaje też jedno przydatne rozróżnienie. Kurtka PrimaLoft (syntetyczna) izoluje nawet mokra, a kurtka puchowa po zmoknięciu traci zdolność izolacji. W dzień z zapowiadanymi przelotnymi opadami bezpieczniejsza jest syntetyczna; w suchy, zimny dzień puch jest lżejszy przy tym samym cieple.
Warstwa zewnętrzna: nieprzemakalna i wiatroodporna
Trolltunga AS nazywa nieprzemakalną i wiatroodporną odzież wierzchnią koniecznością, bo górski wiatr potrafi być bardzo zimny. Oznacza to porządną kurtkę typu hardshell z kapturem, a nie lekką wiatrówkę odporną na mżawkę, oraz nieprzemakalne spodnie wierzchnie, jeśli prognoza przewiduje jakikolwiek deszcz. Trolltunga Active umieszcza wiatro- i wodoodporne spodnie na liście na każdy dzień z deszczem i niską temperaturą.
Cała sztuka z hardshellem polega na tym, by się w nim nie spocić. Trolltunga AS radzi otworzyć wywietrzniki w kurtce albo zdjąć warstwę środkową przed rozpoczęciem podejścia. Zakładaj warstwy, gdy się zatrzymujesz, zdejmuj je przed podejściem, a przez cały dzień będziesz bardziej suchy.
Buty i stopy
Obuwie to rzecz, z którą ludzie najczęściej się mylą. Szlak jest dobrze utrzymany i wyraźnie oznakowany, ale to skała, żwir, stopnie i torfowisko. Visit Norway zauważa, że w kilku miejscach idziesz przez mokre torfowisko, błoto i wodę, a Trolltunga AS poleca solidne buty trekkingowe, bo w niektórych latach nawet pod koniec czerwca w górach może jeszcze leżeć śnieg.
- Buty trekkingowe, nie sportowe. Usztywnienie kostki pomaga: najczęstszy uraz na szlaku to skręcona kostka.
- Rozchodzone. Dzień na 20 km lub 27 km to nie moment na rozchodzenie nowych butów.
- Nieprzemakalne, jeśli to możliwe, na odcinki przez torfowisko i późny śnieg.
- Zestaw na otarcia: plastry lub taśma, naklejane przy pierwszym podrażnieniu.
Jeśli masz problemy z kolanami, dobrze się zastanów przed wyjściem. Trolltunga Active podaje, że jej wędrówka z przewodnikiem nie jest odpowiednia dla osób z chorymi kolanami, a to podczas długiego zejścia kolana dają o sobie znać. Kije trekkingowe pomagają w drodze w dół; na wycieczkach z przewodnikiem są w cenie.
Jedzenie: więcej, niż ci się wydaje
Trolltunga AS radzi w górach jeść mniej więcej co dwie godziny i ostrzega, że gdy jesteś zmęczony i tracisz koncentrację, łatwiej o wypadek. Dziesięciogodzinny dzień spala znacznie więcej energii niż zwykły, a w górach nie ma gdzie niczego kupić.
- Lunch: dwie solidne kanapki lub wrapy, więcej, niż zjadłbyś w domu.
- Przekąski: orzechy, czekolada, owoce, batony energetyczne. Trolltunga AS proponuje przekąski dodające energii, takie jak czekolada i owoce.
- Coś słonego na długie, upalne dni.
- Coś dobrego na występ. Czekanie na zdjęcie to dobry moment na lunch.
Letnia lista Trolltunga Active jest prosta: dużo jedzenia, na przykład kanapki, orzechy, czekolada i banan. Na zimę prosi o co najmniej dwa razy więcej, niż zjadłbyś w zwykły dzień.
Woda: ile nieść i gdzie uzupełniać
Trolltunga Active prosi uczestników letnich wędrówek jednodniowych, by zabrali 1,5 litra wody, którą można uzupełnić w kilku miejscach na szlaku. Trolltunga AS dodaje, gdzie można, a gdzie nie:
- Napełnij butelki na P2 Skjeggedal, przy parkingu, przed startem.
- Nie nabieraj wody w pobliżu osad domków. Ta woda nie nadaje się do picia.
- Zaczekaj do pierwszego schronu ratunkowego tuż przed Floren, mniej więcej w połowie drogi na Trolltungę, zanim zaczniesz nabierać wodę ze strumieni.
- Unikaj nabierania wody w pobliżu samej Trolltungi.
- Wybieraj płynące strumienie zamiast jezior i uważaj po ulewnych deszczach, gdy woda może nieść wiele zanieczyszczeń.
Woda w dzikim terenie nie jest badana, więc Trolltunga AS nie może zagwarantować, że jest bezpieczna. Wielu turystów ją pije; niektórzy noszą filtr albo tabletki do uzdatniania. Tak czy inaczej, norweski kodeks górski przypomina, że podczas wysiłku organizm potrzebuje więcej płynów, niż podpowiada pragnienie, więc pij, zanim poczujesz pragnienie. W upalny, bezchmurny dzień 1,5 litra między kolejnymi uzupełnieniami to minimum, a nie cel.
Ochrona przed słońcem
Pakowanie kremu z filtrem na górę, z której ludzi ratuje się z powodu zimna, wydaje się dziwne, ale jedno i drugie jest prawdą. Trolltunga AS ostrzega, że nawet przy chłodnym wietrze możesz się poparzyć, zanim to zauważysz, i prosi, by zakrywać skórę i używać kremu z wysokim filtrem. Ponieważ śnieg leży często aż do czerwca, każe też zabrać okulary przeciwsłoneczne i krem z wysokim SPF. Czapka z daszkiem lub kapelusz z rondem, okulary i mała tubka kremu prawie nic nie ważą.
Czołówka i zejście
Czołówka jest na każdej liście nie bez powodu. Trolltunga AS mówi, że dla bezpieczeństwa trzeba ją zabrać, bo zejście potrafi być wymagające, zwłaszcza gdy jesteś zmęczony. Wiele wypadków zdarza się w drodze w dół, gdy turyści są zmęczeni, a we wrześniu słońce zachodzi w Oddzie 1 września o 20:37, a 30 września o 19:09. Późny start, długa kolejka i powolne zejście mogą sprawić, że ostatnie zejście pokonasz o zmierzchu.
Weź czołówkę ze świeżymi bateriami i zapasem; norweski kodeks górski przypomina, że GPS i inne urządzenia elektroniczne są przydatne, ale tylko z zapasowymi bateriami. Latarka w telefonie ich nie zastąpi, bo telefon jest ci potrzebny do mapy i, w razie czego, do wezwania 112.
Sprzęt bezpieczeństwa
Nic z tego nie jest ciężkie, a wszystko zasługuje na miejsce w plecaku w długi dzień:
- Apteczka z plastrami, taśmą na otarcia, bandażem i środkami przeciwbólowymi. Kodeks górski prosi, by ją mieć, żeby móc pomóc sobie i innym.
- Telefon w pełni naładowany plus mały powerbank. Zapisz numery alarmowe: 112 policja, 113 pogotowie, 110 straż pożarna.
- Mapa szlaku, pobrana na telefon. Mapa Trolltunga AS pokazuje najbliższy schron ratunkowy, zalecane miejsca biwakowe i miejsca z płynącą wodą.
- Coś jaskrawego: kodeks górski proponuje kamizelkę odblaskową lub czołówkę, by ratownicy mogli cię łatwiej znaleźć.
- Worek na śmieci. Małe worki na śmieci dostaniesz od kierowcy autobusu wahadłowego, a wszystko, co wniesiesz, wraca na dół, łącznie ze zużytym papierem toaletowym. W górach nie ma toalet.
Plecak
Trolltunga Active proponuje na letnią wędrówkę jednodniową plecak o pojemności około 35 litrów, a na wycieczkę z noclegiem co najmniej 40 litrów, bo dochodzi wtedy wkładka do śpiwora, ciepłe ubrania na wieczór i kolacja. Plecak z pasem biodrowym lepiej nosi całodzienny ładunek niż torba na ramię. Wyłóż go od środka workiem na śmieci albo użyj pokrowca przeciwdeszczowego: przemoczona zapasowa warstwa przestaje być zapasem.
Na początku i pod koniec sezonu: raczki i dodatkowe ciepło
Od 1 czerwca do 30 września doświadczeni turyści mogą iść samodzielnie; przez resztę roku Trolltunga AS zaleca wędrówkę z przewodnikiem. Nawet w letnim okresie skraje sezonu wymagają więcej:
- Raczki. Trolltunga Active prosi turystów na początku i pod koniec sezonu, by zostawili w plecaku miejsce na raczki i upewnili się, że da się do niego przypiąć rakiety śnieżne. Na wycieczce z przewodnikiem raczki lub rakiety śnieżne zapewnia się w razie potrzeby.
- Cieplejsze warstwy. Śnieg może się utrzymać już od połowy października, a opady śniegu mogą przyjść wcześniej. Dołóż ciepłą czapkę, drugą parę rękawiczek i cieplejszą warstwę środkową.
- Odzież przeciwdeszczowa zawsze. Jeśli prognoza zapowiada deszcz i niskie temperatury, Trolltunga Active dodaje wełnianą warstwę bazową, ciepłą warstwę środkową, nieprzemakalne spodnie wierzchnie, zapasowe skarpety, czapkę i rękawiczki.
Na zimową lub wiosenną wędrówkę lista znów się zmienia; zobacz Trolltunga zimą.
Co zostawić
Waga to energia. Te rzeczy nie muszą iść z tobą:
- Bawełniane dżinsy i bluzy z kapturem. Mokre są ciężkie i zimne.
- Duża torba fotograficzna, chyba że fotografia jest celem dnia. Klasyczne zdjęcie zrobisz telefonem.
- Dron, chyba że znasz przepisy, a tłum na to pozwala. Trolltunga AS zdecydowanie odradza drony; zobacz poradnik fotograficzny o Trolltundze.
- Naklejki. Trolltunga AS prosi, by nigdy nie przyklejać ich na drogowskazach ani tablicach informacyjnych.
- Szklane butelki i wszystko, czego nie chcesz znosić z powrotem.
Jeśli biwakujesz
Noc w górach to dodatkowo namiot, ciepły śpiwór, gruba karimata i kuchenka, a więc znacznie cięższy plecak. Trolltunga AS nazywa dobrą, grubą karimatę absolutną koniecznością, bo przez podłoże traci się dużo ciepła, i ostrzega, że silny wiatr łatwo rozrywa tanie namioty. Od 15 kwietnia do 15 września obowiązuje zakaz palenia ognisk. Pełna lista i informacje o tym, gdzie można rozbić namiot, są w poradniku o biwakowaniu na Trolltundze.
Wypożyczanie sprzętu w Skjeggedal i Oddzie
Jeśli podróżujesz z małym bagażem, nie musisz kupować wszystkiego. Trolltunga AS podaje, że sprzęt turystyczny można wypożyczyć w Trolltunga Active w Skjeggedal i że w Oddzie jest kilka sklepów sportowych. Trolltunga Active wymienia kurtki i spodnie przeciwdeszczowe, buty trekkingowe i plecaki jako dostępne do wypożyczenia na miejscu. Wypożycz sprzęt dzień wcześniej, a nie rano w dniu wędrówki, żeby przymierzyć buty i dopasować plecak.
Wycieczki z przewodnikiem obejmują część sprzętu. Letnia wędrówka Trolltunga Active obejmuje kije trekkingowe, a w razie potrzeby raczki lub rakiety śnieżne; wycieczka z noclegiem obejmuje ciepły śpiwór i wkładkę. Przewodnik sprawdza też twój ubiór na starcie, co jest dobrą siatką bezpieczeństwa, jeśli nie masz pewności. Możliwości porównasz na stronie wycieczek, a poradnik o wycieczkach z przewodnikiem wyjaśnia, czym się różnią.
Zanim odejdziesz od samochodu: ostatnia kontrola
Parkingowi i strażnicy górscy na Trolltundze sprawdzają, czy turyści są odpowiednio ubrani i mają dość jedzenia i wody, co zapobiegło wielu urazom. Zrób sobie tę samą kontrolę na P2 lub P3:
- Prognoza sprawdzona: bez silnego wiatru, ulewnego deszczu i mgły.
- Wełna na sobie, bawełna w domu. Kurtka i spodnie przeciwdeszczowe spakowane.
- Jedzenie na cały dzień plus zapas. Butelka z wodą pełna.
- Czołówka, apteczka, naładowany telefon, pobrana mapa.
- Czapka, rękawiczki, okulary przeciwsłoneczne, krem z filtrem.
- Ktoś zna twój plan i wie, kiedy zamierzasz wrócić.
- Znasz godzinę ostatniego autobusu wahadłowego w dół z P3 (zobacz dojazd na Trolltungę).
Najczęściej zadawane pytania
W co się ubrać na wędrówkę na Trolltungę?
Wełniana warstwa bazowa, ocieplająca warstwa środkowa, a na wierzch nieprzemakalna i wiatroodporna kurtka i spodnie, do tego solidne, rozchodzone buty trekkingowe i wełniane skarpety. Trolltunga AS poleca wełnę przez cały rok i mówi, że nieprzemakalna i wiatroodporna odzież wierzchnia to konieczność.
Czy mogę iść na Trolltungę w butach sportowych?
Nie jest to zalecane. Szlak prowadzi przez skałę, torfowisko, błoto i wodę, a śnieg może leżeć do końca czerwca. Trolltunga AS poleca solidne buty trekkingowe, a najczęstszy uraz na szlaku to skręcona kostka.
Ile wody zabrać na Trolltungę?
Zacznij od co najmniej 1,5 litra, napełnionego na P2 Skjeggedal, i uzupełniaj wodę z płynących strumieni za pierwszym schronem ratunkowym przy Floren. Nie pij wody w pobliżu osad domków, a w upalne dni pij więcej.
Czy mogę wypożyczyć sprzęt na Trolltungę?
Tak. Trolltunga Active w Skjeggedal wypożycza kurtki i spodnie przeciwdeszczowe, buty trekkingowe i plecaki, a w Oddzie jest kilka sklepów sportowych.
Czy na Trolltungę potrzebna jest czołówka?
Tak. Trolltunga AS prosi każdego turystę, by ją zabrał, bo zejście bywa wymagające, gdy jesteś zmęczony, a po sierpniu dni szybko się skracają.